Publieke RegieRPublieke Regie

Een vakgebied in wording

Publieke Regie. Open methode, werkend instrument, vakgemeenschap.

Publieke inkopers en contractmanagers staan dagelijks voor vragen waarop geen bestaand kader antwoord geeft. Publieke Regie bundelt drie dingen die dat oplossen: samen, iteratief, open.

OCPI v1.1 · open methode  ·  De Regisseur · werkend instrument  ·  De Werkplaats · komt eraan na validatie

  • 43conventies
  • 6domeinen
  • 217checks
  • 7.631wetsartikelen
  • 2 aug 2026FRIA-verplichting

Positionering naast sectorinstituten

PIANOo stelt de kaders. CROW geeft de bouwcontractvoorwaarden. VNG geeft de modellen. NEVI ontwikkelt de vakmens. Publieke Regie maakt het werkbaar in het dagelijks regiewerk: bij werken, diensten, leveringen en ICT.

Waarom dit bestaat

De publieke sector heeft kaders genoeg. Wat ontbreekt is het werkvloer-niveau.

De Aanbestedingswet regelt het juridische kader. De Gids Proportionaliteit is bindend. PIANOo publiceert handreikingen. En toch begint iedere inkoper die een dossier inricht van voren af aan. Hoe label ik mijn NvI-antwoorden? Wanneer toets ik een wijziging op wezenlijkheid? Waar staat de FRIA in mijn dossier?

De antwoorden op deze vragen bestaan in honderden interne handboeken: versnipperd, niet uitwisselbaar, niet citeerbaar. Elke gemeente, elk waterschap, elke ZBO doet het iets anders. Bij elke nieuwe professional wordt het weer uitgelegd.

Rechtmatigheid en proportionaliteit aantoonbaar maken is nu handwerk: reconstrueren, bijeenzoeken, achteraf verantwoorden. Bestuurders tekenen mandaatbesluiten zonder actueel beheersbeeld. En wie een eis inbrengt, hoort daarna vaak niets meer. Het dossier zou uit het gewone werk moeten ontstaan, niet als extra laag erbovenop.

Publieke Regie vult die laag. Niet door nog een beleidsstuk. Niet door nog een tool. Door een open methode, een werkend instrument, en een vakgemeenschap die elkaar iteratief scherper maken.

Waarom nu

Drie ontwikkelingen komen samen.

AI-verordening

Per 2 augustus 2026 geldt de FRIA-verplichting voor publieke organisaties. Dat vraagt operationele invulling die beleidskaders nog niet bieden.

Digitale soevereiniteit

De Nederlandse Digitaliseringsstrategie vraagt om gezamenlijk optreden en eigen regie op data en infrastructuur. Open werkafspraken en Europese infrastructuur sluiten daar direct op aan.

Professionalisering

Contractmanagement als motor voor publieke waarde staat al jaren op papier. Op de werkvloer ontbreekt de operationele consistentie nog.

Voor wie

Vier rollen, één toetsingskader onder het werk.

Drie-eenheid

Drie peilers. Elk corrigeert wat de ander mist.

Geen van de drie werkt alleen. Samen vormen ze een gesloten kringloop: de gemeenschap beslist, de methode codificeert, de uitvoering past toe. De praktijk voedt de gemeenschap met nieuwe vragen.

I.De methode

OCPI

Drieënveertig werkafspraken in zes domeinen. Elke conventie heeft een stabiele code (AR-03, IR-02) en verwijst naar Aanbestedingswet, Gids Proportionaliteit, AI-verordening en CATS CM®. Aanvullingen komen vanuit de Werkplaats. Publiek onder CC BY-SA 4.0.

Open het register →
II.De uitvoering

De Regisseur

Een werkend instrument dat de conventies dagelijks toetst. Een NvI-antwoord krijgt zijn statuslabel. Een voorgenomen wijziging passeert eerst de wezenlijkheidstoets. Een hoog-risico AI-inkoop vraagt om een FRIA. SaaS-applicatie in opbouw, vanaf de tekentafel ontworpen met security, privacy en AI-Act-toets als ontwerpprincipe. De Regisseur toetst; de mens controleert, beslist en tekent.

Bekijk het instrument →
III.De gemeenschap

De Werkplaats

Een open platform waar vakbroeders voorstellen indienen en stemmen. Iedereen mag meedoen. Gezag komt van bijdrage, niet van positie. Register, De Regisseur en De Werkplaats worden bijgewerkt wanneer er voldoende aanleiding is. Geen vaste data, wél een publieke changelog. Het toetsingskader blijft levend omdat het vakgebied blijft bewegen.

Wat komt eraan · na validatie

Wie doet wat

Het toetsingskader (het OCPI-register met de bijbehorende wet- en regelgeving en standaarden) wordt beheerd en onderhouden door de stichting in oprichting, met De Werkplaats als vakgemeenschap. De Regisseur is de commerciële uitvoering die het kader in het dagelijkse werk toepast. Open fundament, werkende uitvoering, gescheiden verantwoordelijkheden.

Beginselen

Waar Publieke Regie aan vasthoudt.

Zes keuzes die de drie onderdelen bij elkaar houden, ook als het vakgebied onder hen verandert.

  1. I.

    Citeerbaar zoals wetsartikelen

    Elke conventie krijgt een stabiele code, bijvoorbeeld AR-03 of CR-04. Die code verandert niet bij een nieuwe versie; de inhoud eronder kan wel scherper worden. Verwijzen in beoordelingsverslagen en overdrachten wordt daardoor eenduidig.

  2. II.

    Open onder CC BY-SA 4.0

    OCPI is publiek. Kopiëren in je eigen handboek mag, met bronvermelding en onder dezelfde licentie. Geen vendor lock-in, geen verplicht abonnement om de methode te gebruiken.

  3. III.

    Soeverein uitvoerbaar

    De Regisseur is een SaaS-applicatie. Klantgegevens, applicatie en AI-verwerking draaien binnen de Europese Unie; de keten van onderaannemers is opvraagbaar. Soevereiniteit zit hier niet in waar de servers staan, maar in waar je aan vastzit: het toetsingskader is open en blijft bruikbaar zonder abonnement, en het auditspoor van elk dossier is exporteerbaar voor een externe controle. Volledig Nederlandse hosting is in onderzoek, zonder toezegging.

  4. IV.

    Complementair aan bestaande kaders

    Publieke Regie verdringt de Aanbestedingswet niet, noch CATS CM® of de Gids Proportionaliteit. Het is de werkvloer-laag die die kaders dagelijks bruikbaar maakt en ernaar verwijst in elke conventie.

  5. V.

    Gezag uit bijdrage

    In de Werkplaats telt wat je bijdraagt, niet waar je werkt. Hoe dat precies wordt gewogen (stemregels, rol van redacteurs, rotatie) gaat de vakgemeenschap zelf bepalen. De denkrichting is eenvoudig: een eerste voorstel telt, een aangenomen bijdrage weegt zwaarder, en het redactieschap rouleert. Maar de uitwerking is aan de vakbroeders.

  6. VI.

    Iteratief, niet definitief

    Register, De Regisseur en De Werkplaats worden bijgewerkt wanneer er voldoende aanleiding is: enkele nieuwe of gewijzigde conventies tegelijk, of een wetswijziging die directe aanpassing vraagt. Geen vaste data, wél een publieke changelog. Geen eindvorm, een werkvorm.

Meedoen

Help Publieke Regie in de steigers te zetten.

Publieke Regie staat open voor testers die het register en De Regisseur op hun eigen dossiers toetsen, en voor ontwerppartners die actief meebouwen aan de richting. De Werkplaats opent na de validatiefase. Aanmelden verloopt via een kort gesprek; geen formulier, geen wachtlijst.

Neem contact op →Lees eerst OCPI

Via de pagina Meedoen kun je bijdragen om dit werkelijkheid te laten worden.

Stand van zaken

  • OCPI-register v1.1 gepubliceerd
  • De Regisseur: werkende demo gereed
  • SaaS-applicatie in opbouw
  • Eerste testers en ontwerppartners worden geworven
  • Klaar voor de AI-Act bij ingebruikname
  • De Werkplaats opent na de validatiefase